<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><?xml-stylesheet type='text/xsl' href='http://jeanjan83.spaces.live.com/mmm2008-07-24_12.50/rsspretty.aspx?rssquery=en-US;http%3a%2f%2fjeanjan83.spaces.live.com%2fcategory%2fCDF%2ffeed.rss' version='1.0'?><rss version="2.0" xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/" xmlns:msn="http://schemas.microsoft.com/msn/spaces/2005/rss" xmlns:live="http://schemas.microsoft.com/live/spaces/2006/rss" xmlns:dcterms="http://purl.org/dc/terms/" xmlns:cf="http://www.microsoft.com/schemas/rss/core/2005" xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"><channel><title>Mae govannen, mellon nin: CDF</title><description /><link>http://jeanjan83.spaces.live.com/?_c11_BlogPart_BlogPart=blogview&amp;_c=BlogPart&amp;partqs=catCDF</link><language>en-US</language><pubDate>Wed, 27 Feb 2008 13:55:20 GMT</pubDate><lastBuildDate>Wed, 27 Feb 2008 13:55:20 GMT</lastBuildDate><generator>Microsoft Spaces v1.1</generator><docs>http://www.rssboard.org/rss-specification</docs><ttl>60</ttl><cf:parentRSS>http://jeanjan83.spaces.live.com/blog/feed.rss</cf:parentRSS><live:type>blogcategory</live:type><live:identity><live:id>4183032352843582657</live:id><live:alias>jeanjan83</live:alias></live:identity><cf:listinfo><cf:group ns="http://schemas.microsoft.com/live/spaces/2006/rss" element="typelabel" label="Type" /><cf:group ns="http://schemas.microsoft.com/live/spaces/2006/rss" element="tag" label="Tag" /><cf:group element="category" label="Category" /><cf:sort element="pubDate" label="Date" data-type="date" default="true" /><cf:sort element="title" label="Title" data-type="string" /><cf:sort ns="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/" element="comments" label="Comments" data-type="number" /></cf:listinfo><item><title>Compiti per le vacanze...</title><link>http://jeanjan83.spaces.live.com/Blog/cns!3A0D1DC323354CC1!423.entry</link><description>&lt;div align=center&gt;&lt;font face=Verdana color="#ff0000" size=3&gt;&lt;strong&gt;RISPOSTE A QUESITI RIGUARDANTI ALCUNI ASPETTI&lt;br&gt;CIRCA LA DOTTRINA SULLA CHIESA&lt;/strong&gt;&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;&lt;font face=Arial size=3&gt;
&lt;div align=justify&gt; &lt;/div&gt;&lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Introduzione&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Il Concilio Vaticano II, con la Costituzione dogmatica &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_it.html"&gt;Lumen gentium&lt;/a&gt; &lt;/i&gt;e con i Decreti sull'Ecumenismo (&lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_unitatis-redintegratio_it.html"&gt;Unitatis redintegratio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;) e sulle Chiese orientali (&lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_orientalium-ecclesiarum_it.html"&gt;Orientalium Ecclesiarum&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;), ha contribuito in modo determinante ad una comprensione più profonda dell'ecclesiologia cattolica. Al riguardo anche i Sommi Pontefici hanno voluto offrire approfondimenti e orientamenti per la prassi: Paolo VI nella Lettera Enciclica &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_06081964_ecclesiam_it.html"&gt;Ecclesiam suam&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; (1964) e Giovanni Paolo II nella Lettera Enciclica &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/edocs/ITA1225/_INDEX.HTM"&gt;Ut unum sint&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; (1995).&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Il conseguente impegno dei teologi, volto ad illustrare sempre meglio i diversi aspetti dell'ecclesiologia, ha dato luogo al fiorire di un'ampia letteratura in proposito. La tematica si è infatti rivelata di grande fecondità, ma talvolta ha anche avuto bisogno di puntualizzazioni e di richiami, come la Dichiarazione &lt;i&gt;Mysterium Ecclesiae &lt;/i&gt;(1973), la Lettera ai Vescovi della Chiesa Cattolica &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_28051992_communionis-notio_it.html"&gt;Communionis notio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; (1992) e la Dichiarazione &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000806_dominus-iesus_it.html"&gt;Dominus Iesus&lt;/a&gt; &lt;/i&gt;(2000), tutte pubblicate dalla Congregazione per la Dottrina della Fede.&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;La vastità dell'argomento e la novità di molti temi continuano a provocare la riflessione teologica, offrendo sempre nuovi contributi non sempre immuni da interpretazioni errate che suscitano perplessità e dubbi, alcuni dei quali sono stati sottoposti all'attenzione della Congregazione per la Dottrina della Fede. Essa, presupponendo l'insegnamento globale della dottrina cattolica sulla Chiesa, intende rispondervi precisando il significato autentico di talune espressioni ecclesiologiche magisteriali, che nel dibattito teologico rischiano di essere fraintese.&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;RISPOSTE AI QUESITI&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Primo quesito: Il Concilio Ecumenico Vaticano II ha forse cambiato la precedente dottrina sulla Chiesa ?&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;b&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;b&gt;Risposta:&lt;/b&gt; Il Concilio Ecumenico Vaticano II né ha voluto cambiare né di fatto ha cambiato tale dottrina, ma ha voluto solo svilupparla, approfondirla ed esporla più ampiamente.&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Proprio questo affermò con estrema chiarezza Giovanni XXIII all’inizio del Concilio[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn1"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;1&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;]. Paolo VI lo ribadì[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn2"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;2&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] e così si espresse nell’atto di promulgazione della Costituzione &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_it.html"&gt;Lumen gentium&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;: &amp;quot;E migliore commento sembra non potersi fare che dicendo che questa promulgazione nulla veramente cambia della dottrina tradizionale. Ciò che Cristo volle, vogliamo noi pure. Ciò che era, resta. Ciò che la Chiesa per secoli insegnò, noi insegniamo parimenti. Soltanto ciò che era semplicemente vissuto, ora è espresso; ciò che era incerto, è chiarito; ciò che era meditato, discusso, e in parte controverso, ora giunge a serena formulazione&amp;quot;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn3"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;3&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;]. I Vescovi ripetutamente manifestarono e vollero attuare questa intenzione[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn4"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;4&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Secondo quesito: Come deve essere intesa l’affermazione secondo cui la Chiesa di Cristo sussiste nella Chiesa cattolica ?&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;b&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;b&gt;Risposta:&lt;/b&gt; Cristo &amp;quot;ha costituito sulla terra&amp;quot; un’unica Chiesa e l’ha istituita come &amp;quot;comunità visibile e spirituale&amp;quot;[&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn5"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;5&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;], che fin dalla sua origine e nel corso della storia sempre esiste ed esisterà, e nella quale soltanto sono rimasti e rimarranno tutti gli elementi da Cristo stesso istituiti[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn6"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;6&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;]. &amp;quot;Questa è l’unica Chiesa di Cristo, che nel Simbolo professiamo una, santa, cattolica e apostolica […]. Questa Chiesa, in questo mondo costituita e organizzata come società, sussiste nella Chiesa cattolica, governata dal Successore di Pietro e dai Vescovi in comunione con lui&amp;quot;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn7"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;7&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Nella Costituzione dogmatica &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_it.html"&gt;Lumen gentium&lt;/a&gt; &lt;/i&gt;8 la sussistenza è questa perenne continuità storica e la permanenza di tutti gli elementi istituiti da Cristo nella Chiesa cattolica[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn8"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;8&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;], nella quale concretamente si trova la Chiesa di Cristo su questa terra.&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Secondo la dottrina cattolica, mentre si può rettamente affermare che la Chiesa di Cristo è presente e operante nelle Chiese e nelle Comunità ecclesiali non ancora in piena comunione con la Chiesa cattolica grazie agli elementi di santificazione e di verità che sono presenti in esse[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn9"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;9&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;], la parola &amp;quot;sussiste&amp;quot;, invece, può essere attribuita esclusivamente alla sola Chiesa cattolica, poiché si riferisce appunto alla nota dell’unità professata nei simboli della fede (Credo…la Chiesa &amp;quot;una&amp;quot;); e questa Chiesa &amp;quot;una&amp;quot; sussiste nella Chiesa cattolica[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn10"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;10&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Terzo quesito: Perché viene adoperata l’espressione &amp;quot;&lt;i&gt;sussiste nella&lt;/i&gt;&amp;quot; e non semplicemente la forma verbale &amp;quot;&lt;i&gt;è&lt;/i&gt;&amp;quot; ?&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;b&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;b&gt;Risposta:&lt;/b&gt; L’uso di questa espressione, che indica la piena identità della Chiesa di Cristo con la Chiesa cattolica, non cambia la dottrina sulla Chiesa; trova, tuttavia, la sua vera motivazione nel fatto che esprime più chiaramente come al di fuori della sua compagine si trovino &amp;quot;numerosi elementi di santificazione e di verità&amp;quot;, &amp;quot;che in quanto doni propri della Chiesa di Cristo spingono all’unità cattolica&amp;quot;[&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn11"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;11&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&amp;quot;Perciò le stesse Chiese e Comunità separate, quantunque crediamo che hanno delle carenze, nel mistero della salvezza non sono affatto spoglie di significato e di peso. Infatti lo Spirito di Cristo non ricusa di servirsi di esse come di strumenti di salvezza, il cui valore deriva dalla stessa pienezza della grazia e della verità, che è stata affidata alla Chiesa cattolica&amp;quot;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn12"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;12&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Quarto quesito: Perché il Concilio Ecumenico Vaticano II attribuisce il nome di &amp;quot;Chiese&amp;quot; alle Chiese orientali separate dalla piena comunione con la Chiesa cattolica ?&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;b&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;b&gt;Risposta:&lt;/b&gt; Il Concilio ha voluto accettare l’uso tradizionale del nome. &amp;quot;Siccome poi quelle Chiese, quantunque separate, hanno veri sacramenti e soprattutto, in forza della successione apostolica, il Sacerdozio e l’Eucaristia, per mezzo dei quali restano ancora uniti con noi da strettissimi vincoli&amp;quot;[&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn13"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;13&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;], meritano il titolo di &amp;quot;Chiese particolari o locali&amp;quot;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn14"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;14&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;], e sono chiamate Chiese sorelle delle Chiese particolari cattoliche[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn15"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;15&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&amp;quot;Perciò per la celebrazione dell’Eucaristia del Signore in queste singole Chiese, la Chiesa di Dio è edificata e cresce&amp;quot;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn16"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;16&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;]. Siccome, però, la comunione con la Chiesa cattolica, il cui Capo visibile è il Vescovo di Roma e Successore di Pietro, non è un qualche complemento esterno alla Chiesa particolare, ma uno dei suoi principi costitutivi interni, la condizione di Chiesa particolare, di cui godono quelle venerabili Comunità cristiane, risente tuttavia di una carenza[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn17"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;17&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;D’altra parte l’universalità propria della Chiesa, governata dal Successore di Pietro e dai Vescovi in comunione con lui, a causa della divisione dei cristiani, trova un ostacolo per la sua piena realizzazione nella storia[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn18"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;18&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Quinto quesito: Perché i testi del Concilio e del Magistero successivo non attribuiscono il titolo di &amp;quot;Chiesa&amp;quot; alle Comunità cristiane nate dalla Riforma del 16° secolo ?&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;b&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;b&gt;Risposta:&lt;/b&gt; Perché, secondo la dottrina cattolica, queste Comunità non hanno la successione apostolica nel sacramento dell’Ordine, e perciò sono prive di un elemento costitutivo essenziale dell’essere Chiesa. Le suddette Comunità ecclesiali, che, specialmente a causa della mancanza del sacerdozio ministeriale, non hanno conservato la genuina e integra sostanza del Mistero eucaristico[&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn19"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;19&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;], non possono, secondo la dottrina cattolica, essere chiamate &amp;quot;Chiese&amp;quot; in senso proprio[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftn20"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;20&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;].&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;i&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Il Sommo Pontefice Benedetto XVI, nell’Udienza concessa al sottoscritto Cardinale Prefetto della Congregazione per la Dottrina della Fede, ha approvato e confermato queste Risposte, decise nella sessione ordinaria di questa Congregazione, e ne ha ordinato la pubblicazione.&lt;/font&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;i&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Roma, dalla Sede della Congregazione per la Dottrina della Fede, il 29 giugno 2007, nella solennità dei Ss. Pietro e Paolo, Apostoli.&lt;/font&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=right&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;William Cardinale Levada&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;i&gt;&lt;br&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Prefetto&lt;/font&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=right&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Angelo Amato, S.D.B.&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;i&gt;&lt;br&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Arcivescovo tit. di Sila&lt;br&gt;&lt;/font&gt;&lt;/i&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Segretario&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;&lt;font face=Verdana&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Arial&gt;&lt;/font&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;&lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref1"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;1&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] GIOVANNI XXIII, &lt;i&gt;Allocuzione&lt;/i&gt; dell’11 ottobre 1962: &amp;quot;…il Concilio…vuole trasmettere pura e integra la dottrina cattolica, senza attenuazioni o travisamenti…Ma nelle circostanze attuali il nostro dovere è che la dottrina cristiana nella sua interezza sia accolta da tutti con rinnovata, serena e tranquilla adesione…E’ necessario che lo spirito cristiano, cattolico e apostolico del mondo intero compia un balzo in avanti, che la medesima dottrina sia conosciuta in modo più ampio e approfondito…Bisogna che questa dottrina certa e immutabile, alla quale è dovuto ossequio fedele, sia esplorata ed esposta nella maniera che l’epoca nostra richiede. Altra è la sostanza del &lt;i&gt;depositum fidei&lt;/i&gt;, o le verità che sono contenute nella nostra veneranda dottrina, ed altro è il modo in cui vengono enunciate, sempre tuttavia con lo stesso senso e significato&amp;quot; : AAS 54 [1962] 791; 792. &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref2"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;2&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Cf. PAOLO VI, &lt;i&gt;Allocuzione&lt;/i&gt; del 29 settembre 1963: AAS 55 [1963] 847-852.&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref3"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;3&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] PAOLO VI, &lt;i&gt;Allocuzione &lt;/i&gt;del 21 novembre 1964: AAS 56 [1964] 1009-1010 (trad. it. in: &lt;i&gt;L’Osservatore Romano&lt;/i&gt;, 22 novembre 1964, 3). &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&lt;/font&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref4"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;4&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Il Concilio ha voluto esprimere l’identità della Chiesa di Cristo con la Chiesa Cattolica. Ciò si trova nelle discussioni sul Decreto &lt;i&gt;Unitatis redintegratio. &lt;/i&gt;Lo Schema&lt;i&gt; &lt;/i&gt;del Decreto fu proposto in Aula il 23. 9. 1964 con una &lt;i&gt;Relatio&lt;/i&gt; (Act Syn III/II 296-344). Ai modi inviati dai vescovi nei mesi seguenti il Segretariato per l’Unità dei Cristiani risponde il 10.11.1964 (Act Syn III/VII 11-49). Da questa &lt;i&gt;Expensio modorum &lt;/i&gt;si riportano quattro testi concernenti la prima risposta.&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;A) [In Nr. 1 (Prooemium) Schema &lt;i&gt;Decreti&lt;/i&gt;: Act Syn III/II 296, 3-6]&amp;quot;Pag. 5, lin. 3-6: Videtur etiam Ecclesiam catholicam inter illas Communiones comprehendi, quod falsum esset.&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;em&gt;R(espondetur): Hic tantum factum, prout ab omnibus conspicitur, describendum est. Postea clare affirmatur solam Ecclesiam catholicam esse veram Ecclesiam Christi&amp;quot; &lt;/em&gt;(Act Syn III/VII 12).&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;B) [In Caput I in genere: Act Syn III/II 297-301]&lt;/font&gt;&lt;i&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&amp;quot;4 - Expressius dicatur unam solam esse veram Ecclesiam Christi; hanc esse Catholicam Apostolicam Romanam; omnes debere inquirere, ut eam cognoscant et ingrediantur ad salutem obtinendam...&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;R(espondetur): In toto textu sufficienter effertur, quod postulatur. Ex altera parte non est tacendum etiam in aliis communitatibus christianis inveniri veritates revelatas et elementa ecclesialia&amp;quot;( &lt;/font&gt;&lt;/i&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Act Syn III/VII 15). Cf. anche ibidem punto 5.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;C) [In Caput I in genere: Act Syn III/II 296s]&lt;/font&gt;&lt;i&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&amp;quot;5 - Clarius dicendum esset veram Ecclesiam esse solam Ecclesiam catholicam romanam...&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;R(espondetur): Textus supponit doctrinam in constitutione ‘De Ecclesia’ expositam, ut pag. 5, lin. 24-25 affirmatur&amp;quot; &lt;/font&gt;&lt;/i&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;(&lt;i&gt;A&lt;/i&gt;ct Syn III/VII 15). Quindi la commissione che doveva valutare gli emendamenti al Decreto &lt;i&gt;Unitatis redintegratio&lt;/i&gt; esprime con chiarezza l’identità della Chiesa di Cristo e della Chiesa cattolica e la sua unicità, e vede questa dottrina fondata nella Costituzione dogmatica &lt;i&gt;Lumen gentium&lt;/i&gt;.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;D) [In Nr. 2 Schema &lt;i&gt;Decreti&lt;/i&gt;: Act Syn III/II 297s]&lt;/font&gt;&lt;i&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&amp;quot;Pag. 6, lin. 1- 24: Clarius exprimatur unicitas Ecclesiae. Non sufficit inculcare, ut in textu fit, unitatem Ecclesiae.&lt;/font&gt;&lt;/i&gt;&lt;i&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;R(espondetur): a) Ex toto textu clare apparet identificatio Ecclesiae Christi cum Ecclesia catholica, quamvis, ut oportet, efferantur elementa ecclesialia aliarum communitatum&amp;quot;.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&amp;quot;Pag. 7, lin. 5: Ecclesia a successoribus Apostolorum cum Petri successore capite gubernata (cf. novum textum ad pag. 6, lin.33-34) explicite dicitur ‘unicus Dei grex’ et lin. 13 ‘una et unica Dei Ecclesia’ &amp;quot;&lt;/font&gt;&lt;/i&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt; (Act Syn III/VII).&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Le due espressioni citate sono quelle di &lt;i&gt;Unitatis redintegratio&lt;/i&gt; 2.5 e 3.1.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref5"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;5&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Cf. CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Cost. dogm. &lt;i&gt;Lumen gentium&lt;/i&gt;, 8.1. &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref6"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;6&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;] Cf. CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;Unitatis redintegratio, &lt;/i&gt;3.2; 3.4; 3.5; 4.6.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref7"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;7&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Cost. dogm. &lt;i&gt;Lumen gentium&lt;/i&gt;, 8.2. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref8"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;8&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Cf. CONGREGAZIONE PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Dich. &lt;i&gt;Mysterium Ecclesiae, 1.1: &lt;/i&gt;AAS 65 [1973] 397&lt;i&gt;;&lt;/i&gt; Dich&lt;i&gt;. Dominus Iesus,&lt;/i&gt; 16.3: AAS 92 [2000-II] 757-758; &lt;i&gt;Notificazione sul libro di P. Leonardo Boff, OFM, &amp;quot;Chiesa: carisma e potere&amp;quot;:&lt;/i&gt; AAS 77 [1985] 758-759.&lt;/font&gt;&lt;b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/b&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref9"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;9&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Cf. GIOVANNI PAOLO II, Lett. Enc. &lt;i&gt;Ut unum sint&lt;/i&gt;, 11.3: AAS 87 [1995-II] 928.&lt;/font&gt;
&lt;p&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref10"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;10&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;] Cf. CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Cost. dogm. &lt;i&gt;Lumen gentium&lt;/i&gt;, 8.2.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref11"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;11&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Cost. dogm. &lt;i&gt;Lumen gentium&lt;/i&gt;, 8.2. &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref12"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;12&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;] CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;Unitatis redintegratio&lt;/i&gt;, 3.4.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&lt;/font&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref13"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;13&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;Unitatis redintegratio&lt;/i&gt;, 15.3; cf. CONGREGAZIONE PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Lett. &lt;i&gt;Communionis notio&lt;/i&gt;, 17.2: AAS, 85 [1993-II] 848. &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref14"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;14&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;] CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;Unitatis redintegratio&lt;/i&gt;, 14.1.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&lt;/font&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref15"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;15&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Cf. CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;Unitatis redintegratio&lt;/i&gt;, 14.1; GIOVANNI PAOLO II, Lett. Enc. &lt;i&gt;Ut unum sint&lt;/i&gt;, 56 s : AAS 87 [1995-II] 954 s. &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref16"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;16&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;] CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;Unitatis redintegratio&lt;/i&gt;, 15.1.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&lt;/font&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref17"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;17&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Cf. CONGREGAZIONE PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Lett. &lt;i&gt;Communionis notio&lt;/i&gt;, 17.3: AAS 85 [1993-II] 849. &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref18"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;18&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;] Cf. &lt;i&gt;ibid&lt;/i&gt;.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;&lt;/font&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref19"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;19&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Cf. CONCILIO ECUMENICO VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;Unitatis redintegratio&lt;/i&gt;, 22.3. &lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_it.html#_ftnref20"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;20&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;] Cf. CONGREGAZIONE PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Dich. &lt;i&gt;Dominus Iesus&lt;/i&gt;, 17.2: AAS 92 [2000-II] 758.&lt;/font&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;/font&gt;&lt;font size=3&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;
&lt;p align=center&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana color="#663300"&gt; &lt;/font&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana color="#ff0000"&gt;ARTICOLO DI COMMENTO &lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;
&lt;p align=center&gt;&lt;b&gt;&lt;font face=Verdana color="#ff0000"&gt;&lt;font size=3&gt;ai &lt;/font&gt;&lt;em&gt;&lt;font size=3&gt;Responsa ad quaestiones de aliquibus sententiis &lt;br&gt;ad doctrinam de Ecclesia pertinentibus&lt;/font&gt;&lt;/em&gt;&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Le diverse questioni alle quali la Congregazione per la Dottrina della Fede intende rispondere vertono sulla visione generale della Chiesa quale emerge dai documenti di carattere dogmatico ed ecumenico del Concilio Vaticano II, il concilio “della Chiesa sulla Chiesa”, che secondo le parole di Paolo VI ha segnato una «nuova epoca per la Chiesa» in quanto ha avuto il merito di aver «meglio tratteggiato e svelato il volto genuino della Sposa di Cristo»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn1"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[1]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;. Non mancano inoltre richiami ai principali documenti dei Pontefici Paolo VI e Giovanni Paolo II e agli interventi della Congregazione per la Dottrina della Fede, tutti ispirati ad una sempre più approfondita visione della Chiesa stessa, spesso finalizzati ad apportare chiarimenti alla notevole produzione teologica postconciliare, non sempre immune da deviazioni e inesattezze.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;La stessa finalità è rispecchiata nel presente documento con il quale la Congregazione intende richiamare il significato autentico di alcuni interventi del Magistero in materia di ecclesiologia perché la sana ricerca teologica non venga intaccata da errori o da ambiguità. A questo riguardo va tenuto presente il genere letterario dei “Responsa ad quaestiones”, che di natura sua non comportano argomentazioni addotte a comprovare la dottrina esposta, ma si limitano a richiami del precedente Magistero e pertanto intendono dire una parola certa e sicura in materia.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Il primo quesito chiede&lt;b&gt; &lt;/b&gt;se il Vaticano II abbia mutato la precedente dottrina sulla Chiesa.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;L’interrogativo riguarda il significato di quel “nuovo volto” della Chiesa che, secondo le citate parole di Paolo VI, il Vaticano II ha offerto.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;La risposta, fondata sull’insegnamento di Giovanni XXIII e di Paolo VI, è molto esplicita: il Vaticano II non ha inteso mutare, e di fatto non ha mutato, la precedente dottrina sulla Chiesa, ma piuttosto l’ha approfondita ed esposta in maniera più organica. In tal senso vengono riprese le parole di Paolo VI nel suo discorso di promulgazione della Costituzione dogmatica conciliare &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_it.html"&gt;Lumen gentium&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, nelle quali si afferma che la dottrina tradizionale non è stata affatto mutata, ma «ciò che era semplicemente vissuto, ora è espresso; ciò che era incerto, è chiarito; ciò che era meditato, discusso, e in parte controverso, ora giunge a serena formulazione».&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn2"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[2]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Allo stesso modo c’è continuità tra la dottrina esposta dal Concilio e quella richiamata nei successivi interventi magisteriali che hanno ripreso e approfondito la stessa dottrina, costituendone nel contempo uno sviluppo. In questo senso, ad esempio la Dichiarazione della Congregazione per la Dottrina della Fede &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000806_dominus-iesus_it.html"&gt;Dominus Iesus&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; ha solo ripreso i testi conciliari e i documenti post-conciliari, senza aggiungere o togliere nulla.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Nonostante queste chiare attestazioni, nel periodo postconciliare la dottrina del Vaticano II è stata oggetto, e continua ad esserlo, di interpretazioni fuorvianti e in discontinuità con la dottrina cattolica tradizionale sulla natura della Chiesa: se, da una parte, si vedeva in essa una “svolta copernicana”, dall’altra, ci si è concentrati su taluni aspetti considerati quasi in contrapposizione con altri. In realtà l’intenzione profonda del Concilio Vaticano II era chiaramente di inserire e subordinare il discorso della Chiesa al discorso di Dio, proponendo una ecclesiologia nel senso propriamente teo-logico, ma la recezione del Concilio ha spesso trascurato questa caratteristica qualificante in favore di singole affermazioni ecclesiologiche, si è concentrata su singole parole di facile richiamo, favorendo letture unilaterali e parziali della stessa dottrina conciliare.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Per quanto concerne l'ecclesiologia di &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_it.html"&gt;Lumen gentium&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, sono restate nella coscienza ecclesiale alcune parole chiave: l'idea di popolo di Dio, la collegialità dei Vescovi come rivalutazione del ministero dei vescovi insieme con il primato del Papa, la rivalutazione delle Chiese particolari all’interno della Chiesa universale, l'apertura ecumenica del concetto di Chiesa e l'apertura alle altre religioni; infine, la questione dello statuto specifico della Chiesa cattolica, che si esprime nella formula secondo cui la Chiesa una, santa, cattolica ed apostolica, di cui parla il Credo, &lt;i&gt;subsistit in&lt;/i&gt; &lt;i&gt;Ecclesia catholica&lt;/i&gt;.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Alcune di queste affermazioni, specialmente quella sullo statuto specifico della Chiesa cattolica con i suoi riflessi in campo ecumenico, costituiscono le principali tematiche affrontate dal documento nei successivi quesiti.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Il secondo quesito chiede come si debba intendere che la Chiesa di Cristo sussiste nella Chiesa cattolica.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Quando G. Philips scrisse che l’espressione “subsistit in” avrebbe fatto «scorrere fiumi d’inchiostro»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn3"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[3]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;, probabilmente non aveva previsto che la discussione sarebbe continuata così&lt;b&gt; &lt;/b&gt;a lungo e con tale intensità da spingere la Congregazione per la Dottrina della Fede a pubblicare il presente documento.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Tanta insistenza, d’altronde fondata sui testi conciliari e del Magistero successivo citati, riflette la preoccupazione di salvaguardare l’unità e l’unicità della Chiesa, che verrebbero meno se si ammettesse che vi possano essere più sussistenze della Chiesa fondata da Cristo. Infatti, come si dice nella Dichiarazione &lt;i&gt;Mysterium Ecclesiae&lt;/i&gt;, se così fosse si giungerebbe ad immaginare «la Chiesa di Cristo come la somma - differenziata e in qualche modo unitaria insieme - delle Chiese e Comunità ecclesiali» o a «pensare che la Chiesa di Cristo oggi non esista più in alcun luogo e che, perciò, debba essere soltanto oggetto di ricerca da parte di tutte le Chiese e comunità»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn4"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[4]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;. L'unica Chiesa di Cristo non esisterebbe più come ‘una’ nella storia o esisterebbe solo in modo ideale ossia &lt;i&gt;in fieri&lt;/i&gt; in una futura convergenza o riunificazione delle diverse Chiese sorelle, auspicata e promossa dal dialogo.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Ancora più esplicita è la &lt;i&gt;Notificazione&lt;/i&gt; della Congregazione per la Dottrina della Fede nei confronti di uno scritto di Leonardo Boff, secondo il quale l'unica Chiesa di Cristo «può pure sussistere in altre Chiese cristiane»; al contrario, - precisa la &lt;i&gt;Notificazione&lt;/i&gt; - «il Concilio aveva invece scelto la parola “subsistit” proprio per chiarire che esiste una sola “sussistenza” della vera Chiesa, mentre fuori della sua compagine visibile esistono solo “&lt;i&gt;elementa Ecclesiae”,&lt;/i&gt; che – essendo elementi della stessa Chiesa – tendono e conducono verso la Chiesa cattolica»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn5"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[5]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Il terzo quesito chiede&lt;b&gt; &lt;/b&gt;perché sia stata usata l’espressione “subsistit in” e non il verbo “est”.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;É stato precisamente questo cambiamento di terminologia nel descrivere il rapporto tra la Chiesa di Cristo e la Chiesa cattolica che ha dato adito alle più svariate illazioni, soprattutto in campo ecumenico. In realtà i Padri conciliari hanno semplicemente inteso riconoscere la presenza, nelle Comunità cristiane non cattoliche in quanto tali, di elementi ecclesiali propri della Chiesa di Cristo. Ne consegue che l’identificazione della Chiesa di Cristo con la Chiesa cattolica non è da intendersi come se al di fuori della Chiesa cattolica ci fosse un “vuoto ecclesiale”. Allo stesso tempo essa significa che, se si considera il contesto in cui è situata l'espressione &lt;i&gt;subsistit in&lt;/i&gt;, cioè il riferimento all'unica Chiesa di Cristo «in questo mondo costituita e organizzata come una società... governata dal successore di Pietro e dai Vescovi in comunione con lui», il passaggio da &lt;i&gt;est&lt;/i&gt; a &lt;i&gt;subsistit in&lt;/i&gt; non riveste un particolare significato teologico di discontinuità con la dottrina cattolica precedente. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Infatti, poiché la Chiesa così voluta da Cristo di fatto continua ad esistere (&lt;i&gt;subsistit in&lt;/i&gt;) nella Chiesa cattolica, la continuità di sussistenza comporta una sostanziale identità di essenza tra Chiesa di Cristo e Chiesa cattolica. Il Concilio ha voluto insegnare che la Chiesa di Gesù Cristo come soggetto concreto in questo mondo può essere incontrata nella Chiesa cattolica. Ciò può avvenire una sola volta e la concezione secondo cui il “subsistit” sarebbe da moltiplicare non coglie proprio ciò che si intendeva dire. Con la parola “subsistit” il Concilio voleva esprimere la singolarità e la non moltiplicabilità della Chiesa di Cristo: esiste la Chiesa come unico soggetto nella realtà storica. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Pertanto la sostituzione di “est” con “subsistit in”, contrariamente a tante interpretazioni infondate, non significa che la Chiesa cattolica desista dalla convinzione di essere l'unica vera Chiesa di Cristo, ma semplicemente significa una sua maggiore apertura alla particolare richiesta dell'ecumenismo di riconoscere carattere e dimensione realmente &lt;i&gt;ecclesiali&lt;/i&gt; alle Comunità cristiane non in piena comunione con la Chiesa cattolica, a motivo dei “plura elementa sanctificationis et veritatis” presenti in esse. Di conseguenza, benché la Chiesa sia soltanto una e “sussista” in un unico soggetto storico, anche al di fuori di questo soggetto visibile esistono vere realtà ecclesiali. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Il quarto quesito chiede perché il Concilio Vaticano II abbia attribuito il nome di “Chiese” alle Chiese orientali non in piena comunione con la Chiesa cattolica.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Nonostante l’esplicita affermazione che la Chiesa di Cristo “sussiste” nella Chiesa Cattolica, il riconoscimento che, anche al di fuori del suo organismo visibile, si trovano “parecchi elementi di santificazione e di verità”&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn6"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[6]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;, comporta un carattere ecclesiale, anche se diversificato, delle Chiese o Comunità ecclesiali non cattoliche. Anch’esse infatti «non sono affatto spoglie di significato e di peso» nel senso che «lo Spirito di Cristo non ricusa di servirsi di esse come strumenti di salvezza»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn7"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[7]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Il testo prende in considerazione anzitutto la realtà delle Chiese orientali non in piena comunione con la Chiesa cattolica e, richiamandosi a vari testi conciliari, riconosce loro il titolo di “Chiese particolari o locali” e le chiama Chiese sorelle delle Chiese particolari cattoliche, perché restano unite alla Chiesa cattolica per mezzo della successione apostolica e della valida eucaristia, «per cui in esse la Chiesa di Dio è edificata e cresce»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn8"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[8]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;. Anzi la Dichiarazione &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000806_dominus-iesus_it.html"&gt;Dominus Iesus&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; le chiama espressamente «vere Chiese particolari»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn9"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[9]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Pur con questo esplicito riconoscimento del loro “essere Chiesa particolare” e del valore salvifico incluso, il documento non poteva non sottolineare la carenza (&lt;i&gt;defectus&lt;/i&gt;), di cui risentono, proprio nel loro essere Chiesa particolare. Infatti, per la loro visione eucaristica della Chiesa, che pone l'ac­cento sulla realtà della Chiesa particolare riunita nel nome di Cristo nella celebrazione dell'Eucaristia e sotto la guida del vescovo, esse considerano le Chiese particolari &lt;i&gt;complete&lt;/i&gt; nella loro particolarità&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn10"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[10]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;. Ne consegue che, stante la fondamentale uguaglianza fra tutte le Chiese particolari e fra tutti i vescovi che le presiedono, esse hanno ciascuna una propria autonomia interna, con evidenti riflessi sulla dottrina del primato, che secondo la fede cattolica è un “principio costitutivo interno” per l’esistenza stessa di una Chiesa particolare&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn11"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[11]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;. Naturalmente sarà sempre necessario sottolineare che il primato del Successore di Pietro, Vescovo di Roma, non deve essere inteso in modo estraneo o concorrente nei confronti dei Vescovi delle Chiese particolari. Esso deve esercitarsi come servizio all’unità della fede e della comunione, entro i limiti che procedono dalla legge divina e dall’inviolabile costituzione divina della Chiesa contenuta nella Rivelazione&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn12"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[12]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana&gt;&lt;font size=3&gt;.&lt;b&gt; &lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Il quinto quesito chiede perché non venga riconosciuto il titolo di “Chiese” alle Comunità ecclesiali nate dalla Riforma.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Al riguardo si deve dire che «la ferita è ancora molto più profonda nelle comunità ecclesiali che non hanno conservato la successione apostolica e l’eucaristia valida»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn13"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[13]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;; pertanto esse «non sono Chiese in senso proprio»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn14"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[14]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;, ma “Comunità ecclesiali”, come attesta l’insegnamento conciliare e post-conciliare&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn15"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[15]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Nonostante queste chiare affermazioni abbiano creato disagio nelle Comunità interessate e anche in campo cattolico, non si vede, d’altra parte, come a tali Comunità possa essere attribuito il titolo di “Chiesa”, dal momento che non accettano il concetto teologico di Chiesa in senso cattolico e mancano di elementi considerati essenziali dalla Chiesa cattolica.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt;Occorre, comunque, ricordare che dette Comunità, come tali, per i diversi elementi di santificazione e di verità in esse realmente presenti, hanno indubbiamente un carattere ecclesiale e un conseguente valore salvifico.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;Riprendendo sostanzialmente l’insegnamento conciliare e il Magistero post-conciliare, il nuovo documento, promulgato dalla Congregazione per la Dottrina della Fede, costituisce un chiaro richiamo alla dottrina cattolica sulla Chiesa. Oltre a fugare visioni inaccettabili, tuttora diffuse nello stesso ambito cattolico, esso offre preziose indicazioni anche per il proseguimento del dialogo ecumenico, che resta sempre una delle priorità della Chiesa cattolica, come ha confermato anche Benedetto XVI già nel suo &lt;/font&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/messages/pont-messages/2005/documents/hf_ben-xvi_mes_20050420_missa-pro-ecclesia_it.html"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;primo messaggio alla Chiesa&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; (20 aprile 2005) e in tante altre occasioni, specie nel suo &lt;/font&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/travels/2006/index_turkey_it.htm"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;viaggio apostolico in Turchia&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt; (28 novembre – 1 dicembre 2006). Ma perché il dialogo possa veramente essere costruttivo, oltre all’apertura agli interlocutori, è necessaria la fedeltà alla identità della fede cattolica. Solo in tal modo si potrà giungere all’unità di tutti i cristiani in “un solo gregge e un solo pastore” (Gv 10, 16) e sanare così quella ferita che tuttora impedisce alla Chiesa cattolica la realizzazione piena della sua universalità nella storia.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;L’ecumenismo cattolico può presentarsi a prima vista paradossale. Con l’espressione “subsistit in”, il Concilio Vaticano II volle armonizzare due affermazioni dottrinali: da un lato, che la Chiesa di Cristo, malgrado le divisioni dei cristiani, continua ad esistere pienamente soltanto nella Chiesa cattolica, e, dall’altro lato, l’esistenza di numerosi elementi di santificazione e di verità al di fuori della sua compagine, ovvero nelle Chiese e Comunità ecclesiali che non sono ancora in piena comunione con la Chiesa cattolica. Al riguardo lo stesso Decreto del Concilio Vaticano II sull’ecumenismo &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_unitatis-redintegratio_it.html"&gt;Unitatis redintegratio&lt;/a&gt; &lt;/i&gt;aveva introdotto il termine &lt;i&gt;plenitudo (unitatis/catholicitatis)&lt;/i&gt; proprio per aiutare a comprendere meglio questa situazione in certo qual modo paradossale. Benché la Chiesa cattolica abbia la pienezza dei mezzi di salvezza, «tuttavia le divisioni dei cristiani impediscono che la Chiesa stessa attui la pienezza della cattolicità ad essa propria in quei figli, che le sono bensì uniti col battesimo, ma sono separati dalla sua piena comunione»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn16"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[16]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;. Si tratta dunque della pienezza della Chiesa cattolica, che è già attuale e che deve crescere nei fratelli non in piena comunione con essa, ma anche nei propri figli che sono peccatori «fino a che il popolo di Dio pervenga nella gioia a tutta la pienezza della gloria eterna nelle celeste Gerusalemme»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn17"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[17]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;. Il progresso nella pienezza è radicato nel dinamismo dell’unione con Cristo: «L’unione con Cristo è allo stesso tempo unione con tutti gli altri ai quali Egli si dona. Io non posso avere Cristo solo per me; posso appartenergli soltanto in unione con tutti quelli che sono diventati o diventeranno suoi. La comunione mi tira fuori da me stesso verso di Lui, e così anche verso l’unità con tutti i cristiani»&lt;/font&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftn18"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[18]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;. &lt;/font&gt;&lt;font face=Verdana&gt;
&lt;div align=justify&gt;&lt;font size=3&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;&lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref1"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[1]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; PAOLO VI, &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/speeches/1964/documents/hf_p-vi_spe_19641121_conclusions-iii-sessions_it.html"&gt;Discorso a chiusura del III periodo del Concilio&lt;/a&gt; &lt;/i&gt;(21 novembre 1964)&lt;i&gt;: &lt;/i&gt;EV 1, 290*. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref2"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[2]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; &lt;i&gt;Ibid&lt;/i&gt;., 283*. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref3"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[3]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; G. PHILIPS, &lt;i&gt;La Chiesa e il suo mistero&lt;/i&gt; &lt;i&gt;nel Concilio Vaticano II&lt;/i&gt; (Milano 1975), I, 111. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref4"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[4]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONGR. PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Dich. &lt;i&gt;Mysterium Ecclesiae&lt;/i&gt;, 1: EV 4, 2566. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref5"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[5]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONGR. PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, &lt;i&gt;Notificazione in merito allo scritto di p. Leonardo Boff: Chiesa. carisma e potere&lt;/i&gt;: EV 9, 1426. Il passo della &lt;i&gt;Notificazione&lt;/i&gt;, pur non essendo formalmente citato nel “&lt;i&gt;Responsum&lt;/i&gt;”, si trova riportato integralmente nella Dichiarazione &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000806_dominus-iesus_it.html"&gt;Dominus Iesus&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, nella nota 56 del n. 16. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref6"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[6]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONC. ECUMEN. VATICANO II, Cost. dogm. &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_it.html"&gt;Lumen gentium&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 8&lt;i&gt;.&lt;/i&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref7"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[7]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONC. ECUMEN. VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_unitatis-redintegratio_it.html"&gt;Unitatis redintegratio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 3.4&lt;i&gt;.&lt;/i&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref8"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[8]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONC. ECUMEN. VATICANO II, Decr. &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_unitatis-redintegratio_it.html"&gt;Unitatis redintegratio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 15.1. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref9"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[9]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONGR. PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Dich. &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000806_dominus-iesus_it.html"&gt;Dominus Iesus&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 17: EV 19, 1183. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref10"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[10]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; Cf. COMITATO MISTO CATTOLICO-ORTODOSSO IN FRANCIA, &lt;i&gt;Il primato romano nella comunione delle Chiese&lt;/i&gt;, Conclusioni: in “Enchiridion oecumenicum” (1991), vol. 4, n. 956. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref11"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[11]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; Cf. CONGR. PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Lettera &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_28051992_communionis-notio_it.html"&gt;Communionis notio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 17: EV 13, 1805. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref12"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[12]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; Cf. CONGR. PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Considerazioni su &lt;i&gt;Il primato del Successore di Pietro nel mistero della Chiesa&lt;/i&gt;, n. 7 e n.10, in: &lt;i&gt;Il primato del Successore di Pietro nel mistero della Chiesa&lt;/i&gt;, Documenti e Studi, Libreria Editrice Vaticana, 2002, 16 e 18. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref13"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[13]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONGR. PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Lettera &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_28051992_communionis-notio_it.html"&gt;Communionis notio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 17: EV 13, 1805&lt;i&gt;.&lt;/i&gt; &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref14"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[14]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONGR. PER LA DOTTRINA DELLA FEDE, Dichiarazione &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000806_dominus-iesus_it.html"&gt;Dominus Iesus&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 17: EV 19, 1184. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref15"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[15]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; Cf. CONC. ECUMEN. VATICANO II, Decreto &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_unitatis-redintegratio_it.html"&gt;Unitatis redintegratio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 4; GIOVANNI PAOLO II, Lettera apost. &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/documents/hf_jp-ii_apl_20010106_novo-millennio-ineunte_it.html"&gt;Novo millennio ineunte&lt;/a&gt;&lt;/i&gt; (2001), n. 48: EV 20, 99. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref16"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[16]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONC. ECUMEN. VATICANO II, Decreto &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_unitatis-redintegratio_it.html"&gt;Unitatis redintegratio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 4. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref17"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[17]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt; CONC. ECUMEN. VATICANO II, Decreto, &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_unitatis-redintegratio_it.html"&gt;Unitatis redintegratio&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n. 3. &lt;/font&gt;
&lt;p align=justify&gt;&lt;a title="" href="http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_commento-responsa_it.html#_ftnref18"&gt;&lt;font face=Verdana size=3&gt;[18]&lt;/font&gt;&lt;/a&gt;&lt;font size=3&gt;&lt;font face=Verdana&gt; BENEDETTO XVI, Lettera Enc. &lt;i&gt;&lt;a href="http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20051225_deus-caritas-est_it.html"&gt;Deus caritas est&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;, n.14: AAS 98 (2006) 228-229.&lt;/font&gt; &lt;/font&gt;&lt;img src="http://c.services.spaces.live.com/CollectionWebService/c.gif?cid=4183032352843582657&amp;page=RSS%3a+Compiti+per+le+vacanze...&amp;referrer=" width="1px" height="1px" border="0" alt=""&gt;&lt;img style="position:absolute" alt="" width="0px" height="0px" src="http://c.live.com/c.gif?NC=31263&amp;amp;NA=1149&amp;amp;PI=73329&amp;amp;RF=&amp;amp;DI=3919&amp;amp;PS=85545&amp;amp;TP=jeanjan83.spaces.live.com&amp;amp;GT1=jeanjan83"&gt;</description><comments>http://jeanjan83.spaces.live.com/Blog/cns!3A0D1DC323354CC1!423.entry#comment</comments><guid isPermaLink="true">http://jeanjan83.spaces.live.com/Blog/cns!3A0D1DC323354CC1!423.entry</guid><pubDate>Fri, 13 Jul 2007 00:54:28 GMT</pubDate><slash:comments>0</slash:comments><msn:type>blogentry</msn:type><live:type>blogentry</live:type><live:typelabel>Blog entry</live:typelabel><wfw:commentRss>http://jeanjan83.spaces.live.com/blog/cns!3A0D1DC323354CC1!423/comments/feed.rss</wfw:commentRss><wfw:comment>http://jeanjan83.spaces.live.com/Blog/cns!3A0D1DC323354CC1!423.entry#comment</wfw:comment><dcterms:modified>2007-07-13T00:57:26Z</dcterms:modified></item></channel></rss>